Kennismaking
Activiteiten
Gedane zaken
Nieuws
Contact
Home

Niets te vragen niets te wensen

Vragen en nog eens dóórvragen

"Waarom er nog maar zo weinig oudere Chinezen te vinden zijn in verzorgings- en verpleeghuizen? Omdat het een angstbeeld is, zo’n huis! Vragen om zorg is de bevestiging dat je oud wordt, dat je leven naar het einde loopt. Dus oude Chinese mensen blijven zo lang mogelijk thuis, bij de kinderen of familie. Of, als dat echt niet meer kan omdat het leven hier daarop niet is ingericht, verhuizen ze desnoods naar een aanleunwoning in een woonproject waar ook andere Chinezen wonen." Christine Fong spreekt met kennis van zaken. Met haar eigen wortels in de Chinese cultuur weet ze als geen ander wat de drijfveer is in het leven van oudere Chinese mensen. Als ouderencoördinator, verbonden aan de Chinese Brug in Den Haag, heeft ze bovendien veel contact met Chinese mensen. Ze spreekt de taal en treedt daarom vaak op als intermediair. Een bijna onmisbare schakel in de projectgroep Samenspel die de wensvraag van Chinese ouderen op het gebied van zorg onderzoekt.


De Chinese Brug is een Haagse Stichting die de belangen behartigt van Chinezen van alle leeftijden. Oudere mensen kunnen meedoen aan activiteiten en uitjes die aansluiten bij hun belangstelling, er worden traditionele Chinese feesten gevierd, maar Chinese ouderen kunnen bijvoorbeeld ook voorlichting op het gebied van ouderenvoorzieningen krijgen. De laatste jaren zijn er ook aanleunwoningen in gebruik genomen, waar alleen oudere Chinezen wonen. De Chinese Brug heeft een samenwerkingsverband met verzorgingshuis Om en Bij, op loopafstand, voor hulp wanneer dat nodig is.
"Verhuizen naar een aanleunwoning is als het ware de eerste stap naar verzorging, de mensen wonen er op zichzelf maar zijn wel ‘onder elkaar’. Daar voelen ze zich aanvankelijk toch heel alleen, want de Chinese cultuur is gericht op familieleven, het woord privacy is zo goed als onbekend. Bovendien hebben ze plotseling veel vrije tijd, die ze maar moeilijk weten op te vullen, want wat moet je ermee als je gedurende je werkende leven eigenlijk nauwelijks vrij had en dus ook niet weet wat vrijetijdsbesteding is? We praten hier tenslotte over Chinezen van de generatie die in Nederland vooral in de horeca werkten, met de tv als enige tijdverdrijf tussen alle bezigheden door."

Voorlichting geven over ‘het verzorgingshuis’
De tweede stap, die naar een verzorgingshuis, blijkt maar zeer moeilijk te zetten. Het is een schrikbeeld, Chinezen zijn er vaak eenzaam en maken nauwelijks contact met andere bewoners omdat ze geen Nederlands spreken.
"We zijn al langer bezig om voorlichting te geven over ‘het verzorgingshuis’. Door de mensen eens mee te nemen en rond te leiden proberen we dat beeld te verzachten en de onbekendheid op te heffen. Het is ook de bedoeling dat Chinese mensen bij elkaar komen te wonen in één huis en niet verspreid over de stad, zoals voorheen het geval was. Die voorlichting heeft echt effect gehad. Ik heb al enkele mensen horen zeggen: ‘Als het nou echt niet meer gaat, weet ik dat ik dat er nog een plek is waar ik naartoe kan’. Het is ook voor de familie een geruststelling, want de kinderen voelen zich soms erg schuldig dat ze hun vader en moeder niet zelf kunnen verzorgen."

Een oppervlakkig antwoord is niet genoeg
In de praktijk zijn er echter nog maar weinig Chinese bewoners in verzorgingshuis Om en Bij en verpleeghuis De Schildershoek. De ervaring met de enkele mensen die er wonen is dat zij, noch hun familie, specifieke wensen kenbaar maken. Actieve benadering door leden van de projectgroep was dan ook geboden om daar toch achter te komen.
"Zelf vragen om contact, om hulp, om zorg, dat is niet de aard van Chinese mensen, ze zijn te bescheiden en ook niet gewend om te vragen. Als je oud wordt en zorg nodig hebt, zoek je dat allereerst zelf uit en áls je dan gedwongen bent gebruik te maken van hulp en zorg, dan pas je je aan. Je zult ze nooit horen zeggen: "daar ben ik niet tevreden mee, dat wil ik anders". Wil je dus antwoord krijgen op de vraag wat Chinezen aan zorg zouden willen hebben als ze ouder worden, dan moet je niet tevreden zijn met een oppervlakkig antwoord, maar doorvragen, en nog eens doorvragen."

Verrassende vanzelfsprekendheid
Christine was aanvankelijk teleurgesteld omdat er nog geen aanbod was en dat er een project moest worden gestart om de vraag van de Chinese mensen te peilen. De teleurstelling ging over maar ze bleef moeite houden met de traagheid waarmee resultaten duidelijk werden, voor haar spraken de dingen voor zich.
"Mijn Chinese achtergrond hinderde me in feite. Voor mij zijn sommige dingen zo vanzelfsprekend en ik realiseerde me niet dat dat voor Nederlandse mensen natuurlijk veel minder het geval is. Ik redeneer vanuit mijn eigen kennis en vanuit de Chinese cultuur waarmee ik ben opgegroeid. Natuurlijk eten Chinezen rijst, maar dan wel van een bepaalde soort en hij is op een eigen manier klaargemaakt. En Chinezen drinken nooit koude dranken, maar liever thee of warm water. Dat komt ook niet zo uit de kraan, maar is gekookt. Voor mij is dat eigenlijk overbodige informatie, voor mijn Nederlandse collega’s waren het eye-openers. Ik werd me tijdens dit project heel erg bewust van die vanzelfsprekendheid, er kwamen plotseling weer dingen naar boven die ik zelf nooit meer benoemde. Een mooi voorbeeld is het leven met yin en yang dat alle Chinezen doen. De verschillende aspecten van het leven dienen in balans te zijn, dan blijf je gezond en hoef je misschien wel nooit naar een verzorgingshuis. Het bewaken van die balans is dus het allerbelangrijkste, daarop is alles afgestemd: de voeding, de bezigheden, de medicijnen. Dat heb ik natuurlijk ook in me. Ik doe dat al mijn hele leven, maar werd me er nu weer van bewust, ik kon niet bedenken dat dat voor een ander nieuw kon zijn. Dat was heel verrassend."

Tijd geven om te wennen
Resultaten? "Resultaten worden wel erg langzaam duidelijk. Ik dacht echt: dat moet toch sneller kunnen? Maar misschien is het noodzakelijk dat er tijd overheen gaat om de Chinese mensen te laten wennen aan het idee dat ze ooit toch in een verzorgingshuis zullen wonen. Maar ook aan het idee dat ze iets kunnen zeggen en dat er geluisterd wordt. Dat ze zelfs dingen moéten zeggen, dingen die zij zelf als vanzelfsprekend beschouwen maar die medewerkers niet kunnen weten omdat ze de Chinese cultuur niet goed genoeg kennen. Dat zal overigens nog wel moeite kosten want praten over ouder worden doen ze zelfs met elkaar al nauwelijks, ze willen er niet eens over denken, dat is bedreigend."

Wennen aan het idee ooit afhankelijk te zijn van hulp van anderen. Een bijdrage daaraan is het idee in verzorgingshuis Om en Bij dagverzorging te starten. Een vriendelijke tussenstap: op de dag verzorging, maaltijden en vermaak, ’s avonds terug naar het eigen huis. Het is een van vervolgtrajecten die voortvloeien uit het onderzoeksproject naar de wensvraag van Chinese ouderen. "Dit is een van de concrete projecten en dat kan heel stimulerend zijn. Het zal zeker de drempel weer een stapje lager maken om op den duur naar een verzorgingshuis te gaan verhuizen."